اثر متقابل سلنیوم و کلرید سدیم بر میزان آنتی‌اکسیدان‌ها و متابولیت‌های ثانویه در گیاه بادرنجبویه

 

چکیده

شوری خاک و آب از عوامل اصلی کاهش دهنده‌ی رشد و عملکرد بسیاری از محصولات کشاورزی در ایران می‌باشد. از میان کلریدها نمک کلریدسدیم به علت حلالیت زیاد، نقش مهمی را در ایجاد خسارت در گیاه ایفا می‌کنند. شوری در مراحل اولیه رشد گیاه موجب علائمی از قبیل کلروزه شدن، نکروزه شدن و سوختن اطراف برگ‌ها می‌‌شود. بادرنجبویه (Melissa officinalis L.) گیاهی دارویی، علفی و چند ساله از خانواده نعناعیان می‌باشد. این گیاه در سراسر دنیا و از جمله ایران کشت می‌شود که از گذشته‌های دور در طب سنتی دارای کاربردهای وسیعی بوده است. سلنیوم به عنوان یک عنصر میکرو ضروری برای موجودات، اما در غلظت بالای سمی می‌باشد. هدف از این پژوهش، بررسی تاثیر سلنیوم بر میزان فعالیت سیستم‌ آنتی‌اکسیدانی گیاه، اعم از آنزیمی و غیر آنزیمی، در گیاه دارویی بادرنجبویه تحت شرایط شوری بود. این بررسی به صورت آزمایش هیدروپونیک در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار انجام گرفت. شوری شامل سه غلظت ۰، ۵۰ و ۱۰۰ میلی‌مولار کلرید سدیم و تیمار سلنیوم با سه غلظت ۰، ۲/۰ و ۵ میکرومولار سلنیت سدیم بود. پس از گذشت مرحله‌ی تیماری، گیاهان برداشت شدند و تعدادی از پارمترهای مورفولوژیکی (وزن تر و خشک ریشه و بخش هوایی)، فیزیولوژیکی-بیوشیمیایی (محتوای پروتئین و فعالیت آنتی اکسیدان‌های آنزیمی و غیر آنزیمی) اندازه‌گیری گردید. نتایج بدست آمده از این پژوهش نشان داد که شوری اثر معنی‌داری بر پارامترهای اندازه‌گیری شده دارد. با افزایش سطح شوری، وزن تر و خشک گیاه کاهش یافت. همچنین میزان فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی (کاتالاز، آسکوربات پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز) و غیرآنتی‌اکسیدان (فنول، اسید آسکوربیک و آنتوسیانین) با افزایش سطوح شوری افزایش یافت که به دلیل آسیب ناشی از شوری و فعال شدن سیستم دفاع آنتی‌اکسیدان گیاهی است. با کاربرد سلنیوم در محیط و فعالیت سیستم آنتی‌اکسیدانی گیاه بادرنجبویه، مقاومت گیاه در برابر اثرات ناشی از تنش شوری افزایش یافت. در واقع سلنیوم با حفاظت از آنزیم‌های کلروپلاست در برابر گونه‌های فعال اکسیژن تولید شده طی تنش می‌تواند به متابولیسم تولید کربوهیدرات‌ها در گیاه کمک کند و اثر مثبت بر رشد داشته باشد و اثرات نامطلوب شوری را کاهش دهد. این عنصر با افزایش آنزیم‌های آنتی اکسیدانی طی تنش باعث حذف گونه‌های فعال اکسیژن می‌شود و آثار مخرب این گونه‌های فعال اکسیژن را بر سلول‌های گیاه کاهش می‌دهد.

     کلمات کلیدی: بادرنجبویه، تنش شوری، سلنیوم، سیستم آنتی‌اکسیدان، کشت هیدروپونیک

پایان نامه کارشناسی ارشد علوم گیاهی

۱۰۲ page

word

Sorry, the comment form is closed at this time.